خاطرات‭ ‬و‭ ‬بزرگداشت‭ ‬از‭ ‬یک دانشمند متخصص، آموزگار کارساز و شخصیت پاکباز، استاد محمد امان نادری

نوشتهٔ‭ ‬‬پروفیسور سید ‬عبدالحمید‭ ‬غضنفر

اوایل‭ ‬سال‭ ‬۱۹۶۱‭ ‬مسیحی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬زنده‭ ‬یاد‭ ‬استاد‭ ‬محمد‭ ‬امان‭ ‬نادری‭ ‬دوست‭ ‬صمیمی‭ ‬دورهٔ‭ ‬تحصیلی‭ ‬پروفیسور‭ ‬دکتور‭ ‬سید‭ ‬الفشاه‭ ‬غضنفر‭ ‬فقید‭ ‬در‭ ‬دانشگاه‭ ‬امریکایی‭ ‬بیروت،‭ ‬تازه‭ ‬از‭ ‬ختم‭ ‬تحصیل‭ ‬به‭ ‬وطن‭ ‬عودت‭ ‬نموده‭ ‬بودند‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬با‭ ‬ایشان‭ ‬افتخار‭ ‬آشنایی‭ ‬حاصل‭ ‬کردم‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬بابت‭ ‬قربت‭ ‬با‭ ‬پسر‭ ‬عمویم‭ ‬دکتور‭ ‬غضنفر‭.‬

دیپلومها‭ ‬و‭ ‬تقدیر‭ ‬نامه‭ ‬های‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬بیانگر‭ ‬آن‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬ایشان‭ ‬فارغ‭ ‬التحصیل‭ ‬برجسته‭ ‬به‭ ‬خصوص‭ (‬AUB‭) ‬بودند‭. ‬بدین‭ ‬معنی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬دورهٔ‭ ‬واحد‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬دانشگاه‭ ‬دو‭ ‬دیپلوم‭ ‬در‭ ‬دو‭ ‬رشتهٔ‭ ‬جداگانه‭ ‬حاصله‭ ‬نموده‭ ‬بودند؛‭ ‬یکی‭ ‬در‭ ‬فزیک‭ ‬و‭ ‬ریاضی‭ ‬و‭ ‬دومی‭ ‬در‭ ‬انجنیری‭ ‬برق‭ ‬و‭ ‬الکترونیکس‭.‬

همان‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬بازگشت‭ ‬در‭ ‬قدم‭ ‬اول‭ ‬به‭ ‬افتتاح‭ ‬مرکز‭ ‬خصوصی‭ ‬تدریس‭ ‬نظری‭ ‬و‭ ‬ترمیم‭ ‬آلات‭ ‬الکترونیکی‭ ‬در‭ ‬جادهٔ‭ ‬نادرپشتون‭ ‬دست‭ ‬زدند‭ ‬تا‭ ‬داشته‭ ‬های‭ ‬علمی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬راه‭ ‬تدریس‭ ‬به‭ ‬جوانان‭ ‬واجد‭ ‬در‭ ‬کشور،‭ ‬انتقال‭ ‬و‭ ‬صبغهٔ‭ ‬عمل‭ ‬بخشند‭.‬

در‭ ‬آن‭ ‬ایام‭ ‬من‭ ‬از‭ ‬لیسهٔ‭ ‬تخنیک‭ ‬عالی‭ ‬فارغ‭ ‬گردیده‭ ‬و‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬فرا‭ ‬رسیدن‭ ‬نوروز،‭ ‬آمادهٔ‭ ‬شمول‭ ‬به‭ ‬دانشکدهٔ‭ ‬انجنیری‭ ‬بودم‭. ‬پس‭ ‬از‭ ‬ملاقات‭ ‬با‭ ‬ایشان‭ ‬از‭ ‬روی‭ ‬لطف‭ ‬مرا‭ ‬به‭ ‬کورس‭ ‬نظری‭ ‬و‭ ‬عملی‭ ‬خود‭ ‬ره‭ ‬دادند؛‭ ‬اگرچه‭ ‬من‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬سه‭ ‬چهار‭ ‬جلسه‭ ‬راهی‭ ‬دانشگاه‭ ‬شدم،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬مختصر‭ ‬مدت‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬لکچر‭ ‬هایی‭ ‬پیرامون‭ ‬مبانی‭ ‬فزیک‭ ‬برق‭ ‬و‭ ‬قوانین‭ ‬Micheal Faraday‭ ‬آشنا‭ ‬و‭ ‬معادلات‭ ‬الکترومقناطیسی‭ ‬James Clerk Maxwell‭ ‬را‭ ‬آموختم‭. ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬در‭ ‬علم‭ ‬خود‭ ‬متخصص،‭ ‬در‭ ‬قوهٔ‭ ‬افاده‭ ‬گیرا‭ ‬و‭ ‬معلم‭ ‬توانایی‭ ‬بودند‭. ‬بعد‭ ‬ها‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬فارغان‭ ‬کورس‭ ‬الکترونیکس‭ ‬ایشان‭ ‬دیدن‭ ‬کردم،‭ ‬همه‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬آموخته‭ ‬ها‭ ‬صاحب‭ ‬مراکز‭ ‬ترمیم‭ ‬رادیو‭ ‬و‭ ‬آلات‭ ‬برقی‭ ‬شخصی‭ ‬خود‭ ‬شده‭ ‬بودند‭.‬

پس‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬من‭ ‬برای‭ ‬چهار‭ ‬سال‭ ‬مصروف‭ ‬تحصیل‭ ‬در‭ ‬دانشکدهٔ‭ ‬انجنیری‭ ‬کابل‭ ‬شدم‭ ‬و‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬در‭ ‬مؤسسات‭ ‬صحی‭ ‬علی‭ ‬آباد‭ ‬سمت‭ ‬استاد‭ ‬ریاضی‭ ‬را‭ ‬حاصل‭ ‬کردند‭. ‬در‭ ‬آن‭ ‬سالها‭ ‬استاد‭ ‬حین‭ ‬اعمار‭ ‬منزل‭ ‬شخصی‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬بعضی‭ ‬رکن‭ ‬های‭ ‬عمارت‭ ‬از‭ ‬تطبیق‭ ‬مفکوره‭ ‬های‭ ‬جدید‭ ‬انجنیری‭ ‬استفاده‭ ‬کرده‭ ‬بودند‭. ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬کنترول‭ ‬باز‭ ‬و‭ ‬بسته‭ ‬شدن‭ ‬در‭ ‬ورودی،‭ ‬سیستم‭ ‬موثر‭ ‬تنویر‭ ‬و‭ ‬سیستم‭ ‬موثر‭ ‬گرم‭ ‬کردن‭ ‬عمومی‭ ‬عمارت‭. ‬چون‭ ‬با‭ ‬پروفیسور‭ ‬غضنفر‭ ‬تماس‭ ‬مداوم‭ ‬داشتند،‭ ‬من‭ ‬نیز‭ ‬روی‭ ‬آن‭ ‬مساعدت‭ ‬از‭ ‬دیدار‭ ‬با‭ ‬کارهای‭ ‬علمی‭ ‬و‭ ‬فنی‭ ‬ایشان‭ ‬فضل‭ ‬می‌بردم‭. ‬طبیعتاً‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬نوآوری‭ ‬ها‭ ‬در‭ ‬محراق‭ ‬توجه‭ ‬دیگر‭ ‬محصلان‭ ‬و‭ ‬انجمن‭ ‬های‭ ‬انجنیری‭ ‬نیز‭ ‬گردید‭.‬

پس‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬از‭ ‬دانشکدهٔ‭ ‬انجنیری‭ ‬فارغ‭ ‬شدم،‭ ‬در‭ ‬جمع‭ ‬هیأت‭ ‬تدریسی‭ ‬فاکولتهٔ‭ ‬طب‭ ‬تقرر‭ ‬حاصل‭ ‬کردم‭. ‬در‭ ‬آن‭ ‬ایام‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬جهت‭ ‬تحصیلات‭ ‬عالی‭ ‬به‭ ‬ایالات‭ ‬متحدهٔ‭ ‬امریکا‭ ‬سفر‭ ‬کرده‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬۱۹۷۲‭ ‬با‭ ‬دیپلوم‭ ‬ماستری‭ ‬در‭ ‬رشتهٔ‭ ‬ریاضی‭ ‬از‭ ‬Western Washington State College‭ ‬به‭ ‬وطن‭ ‬عودت‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬جمع‭ ‬استادان‭ ‬دانشگاه‭ ‬کابل‭ ‬پیوستند‭. ‬پس‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬سال‭ ‬تدریس‭ ‬در‭ ‬۱۹۷۴‭ ‬جهت‭ ‬اخذ‭ ‬تخصص‭ ‬به‭  ‬Trieste‭ ‬ایتالیا‭ ‬سفر‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬تیسش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬مبادی‭ ‬ریاضی‭ ‬معاصر‭ ‬و‭ ‬نقد‭ ‬از‭ ‬هندسهٔ‭ ‬تحویلیهٔ‭ ‬اوقلیدیس‭ ‬نوشت‭ ‬که‭ ‬ترجمهٔ‭ ‬ان‭ ‬در‭ ‬سه‭ ‬جلد‭ ‬به‭ ‬فارسی‭ ‬طبع‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬جای‭ ‬تذکر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬اثر‭ ‬علمی‭ ‬به‭ ‬ملاحظه‭ ‬و‭ ‬تصدیق‭ ‬داکتر‭ ‬عبدالسلام‭ ‬برندهٔ‭ ‬جایزهٔ‭ ‬نوبل‭ ‬در‭ ‬فزیک‭ ‬نیز‭ ‬رسیده‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬دست‌خط‭ ‬وی‭ ‬مزین‭ ‬می‌باشد‭. ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬عضویت‭ ‬انجمن‭ ‬ساینسدان‭ ‬های‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬کسب‭ ‬کرده‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬مرکز‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬تریست‭ ‬ایتالیا‭ ‬بود‭.‬

ابتکار‭ ‬دیگر‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬تأسیس‭ ‬و‭ ‬پیشبرد‭ ‬مرکز‭ ‬تعلیماتی‭ ‬خصوصی‭ ‬‮«‬فهام‮»‬‭ ‬بوده‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬‮«‬جمال‭ ‬مینه‮»‬‭ ‬در‭ ‬جوار‭ ‬دانشگاه‭ ‬کابل‭ ‬افتتاح‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬فارغان‭ ‬لیسه‭ ‬ها‭ ‬شاگرد‭ ‬می‌پذیرفت‭. ‬خودش‭ ‬با‭ ‬عدهٔ‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬استادان‭ ‬مضامین‭ ‬فزیک‭ (‬ف‭)‬،‭ ‬هندسه‭(‬ه‭)‬،‭ ‬الجبر‭ (‬ا‭) ‬و‭ ‬مثلثات‭ (‬م‭) ‬را‭ ‬در‭ ‬کورس‭ (‬فهام‭) ‬آموزش‭ ‬می‌دادند‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬تفهیم‭ ‬مضامین‭ ‬ساینس‭ ‬به‭ ‬شاگردان‭ ‬کشور‭ ‬زمینه‭ ‬سازی‭ ‬بیشتر‭ ‬صورت‭ ‬گیرد‭. ‬در‭ ‬همین‭ ‬سال‭ (‬۱۹۷۴‭ ‬م‭.) ‬من‭ ‬هم‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬ختم‭ ‬تحصیلات‭ ‬عالی‭ ‬از‭ ‬ایالات‭ ‬متحدهٔ‭ ‬امریکا‭ ‬برگشته‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬دانشکدهٔ‭ ‬انجنیری‭ ‬کابل‭ ‬مصروف‭ ‬تدریس‭ ‬شدم‭ ‬و‭ ‬زمینهٔ‭ ‬تماس‭ ‬با‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬برایم‭ ‬میسر‭ ‬بود‭.‬

به‭ ‬همین‭ ‬منوال،‭ ‬تخصص،‭ ‬دست‭ ‬آوردها‭ ‬و‭ ‬تحصیلات‭ ‬مربوطهٔ‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬سبب‭ ‬جلب‭ ‬توجه‭ ‬و‭ ‬اعتماد‭ ‬وزارت‭ ‬معارف‭ ‬وقت‭ ‬گردید‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬در‭ ‬۱۹۷۴‭ ‬پیشبرد‭ ‬امور‭ ‬مرکز‭ ‬ساینس‭ ‬معارف‭ ‬که‭ ‬مؤسس‭ ‬و‭ ‬بنیانگذار‭ ‬آن‭ ‬دکتور‭ ‬عبدالغفور‭ ‬غزنوی‭ ‬بود،‭ ‬به‭ ‬وی‭ ‬سپرده‭ ‬شد‭. ‬این‭ ‬وظیفهٔ‭ ‬جدید‭ ‬مقتضی‭ ‬همان‭ ‬مهارتی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬سابقهٔ‭ ‬تحصیلی‭ ‬و‭ ‬شایستگی‭ ‬فطری‭ ‬داشتند‭. ‬یعنی‭ ‬پیاده‭ ‬کردن‭ ‬علم‭ ‬در‭ ‬عمل‭ ‬و‭ ‬فعال‭ ‬نگه‭ ‬داشتن‭ ‬لابراتوار‭ ‬های‭ ‬کیمیا،‭ ‬فزیک،‭ ‬بیولوژی‭ ‬و‭ ‬ریاضی‭ ‬در‭ ‬لیسه‭ ‬های‭ ‬سرتاسر‭ ‬کشور‭. ‬این‭ ‬دورهٔ‭ ‬خدمت‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬از‭ ‬۱۹۷۴‭ ‬تا‭ ‬۱۹۷۸‭ ‬دوام‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬باعث‭ ‬پیشرفتهای‭ ‬زیادی‭ ‬در‭ ‬عرصهٔ‭ ‬آموزش‭ ‬عملی‭ ‬مضامین‭ ‬ساینس‭ ‬به‭ ‬کشور‭ ‬گردید‭. ‬لیسه‭ ‬ها‭ ‬در‭ ‬ساحات‭ ‬مختلف‭ ‬کشور‭ ‬مجهز‭ ‬با‭ ‬لابراتوار‭ ‬ها‭ ‬و‭ ‬مربیان‭ ‬تحصیلکردهٔ‭ ‬ساینس‭ ‬گردیدند؛‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬اواخر‭ ‬این‭ ‬دوره‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬واقعات‭ (‬کودتای‭ ‬هفت‭ ‬ثور‭) ‬با‭ ‬عواقب‭ ‬شوم‭ ‬آن‭ ‬بر‭ ‬وطن‭ ‬نازل‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬طی‭ ‬بربادی‭ ‬های‭ ‬وارده‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬ویرانکاری‭ ‬های‭ ‬ضد‭ ‬انسانی‭ ‬ضد‭ ‬علم‭ ‬و‭ ‬فرهنگ‭ ‬این‭ ‬دوره‭ ‬ها‭ ‬و‭ ‬دوره‭ ‬های‭ ‬مجاهدین‭ ‬و‭ ‬طالبان،‭ ‬اکثر‭ ‬این‭ ‬دست‭ ‬آوردها‭ ‬از‭ ‬فعالیت‭ ‬منع‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬تاراج‭ ‬و‭ ‬زیر‭ ‬خاک‭ ‬گردیدند‭ ‬که‭ ‬سرنوشت‭ ‬مرکز‭ ‬ساینس‭ ‬معارف‭ ‬افغانستان‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬خلق‭ ‬و‭ ‬پرچم‭ ‬زیر‭ ‬شعاع‭ ‬سیاست‭ ‬های‭ ‬آن‭ ‬دولتهای‭ ‬مستبد‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭. ‬البته‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬در‭ ‬آغاز‭ ‬کودتای‭ ‬ثور‭ ‬مدتی‭ ‬هم‭ ‬خانه‭ ‬نشین‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬چون‭ ‬عضویت‭ ‬کدام‭ ‬سازمان‭ ‬سیاسی‭ ‬را‭ ‬نداشت،‭ ‬گرچه‭ ‬همواره‭ ‬از‭ ‬اینسو‭ ‬و‭ ‬آنسو‭ ‬برایش‭ ‬پیشنهاد‭ ‬می‌شد،‭ ‬برائت‭ ‬یافت‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬گماشته‭ ‬شدهٔ‭ ‬ح‭.‬د‭.‬خ‭.‬ا‭. ‬به‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬در‭ ‬ریاست‭ ‬تألیف‭ ‬و‭ ‬ترجمهٔ‭ ‬وزارت‭ ‬تعلیم‭ ‬تربیه‭ ‬اجازهٔ‭ ‬کار‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تألیف‭ ‬کتب‭ ‬نصاب‭ ‬تعلیمی‭ ‬افغانستان‭ ‬در‭ ‬رأس‭ ‬دیپارتمنت‭ ‬ریاضی‭ ‬و‭ ‬فزیک‭ ‬خدمت‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬سیستم‭ ‬آموزشی‭ ‬این‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬یاری‭ ‬تیم‭ ‬کاری‭ ‬آن‭ ‬ریاست‭ ‬موازی‭ ‬به‭ ‬معیار‭ ‬های‭ ‬آموزشی‭ ‬جهان‭ ‬مطرح‭ ‬ساخت‭.‬

این‭ ‬شخصیت‭ ‬بارز‭ ‬و‭ ‬تشنهٔ‭ ‬کار‭ ‬و‭ ‬فعالیت‭ ‬در‭ ‬وسط‭ ‬همین‭ ‬خدمات‭ ‬علمی‭ ‬و‭ ‬فرهنگی‌اش‭ ‬با‭ ‬درد‭ ‬و‭ ‬اندوه‭ ‬طعمهٔ‭ ‬بیماری‭ ‬مهلک‭ ‬سیروز‭ ‬جگر‭ ‬گشت‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬۲۴‭ ‬فبروری‭ ‬۱۹۹۰‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬گذشت‭ ‬۲۳‭ ‬روز‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬پشاور،‭ ‬چشم‭ ‬از‭ ‬جهان‭ ‬بست‭ ‬و‭ ‬بسا‭ ‬قلبها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬حزن‭ ‬نشاند‭.‬

از خانواده استاد غضنفر و خانوادهٔ شان شنیدم که:

«استاد‭ ‬نادری‭ ‬اجازهٔ‭ ‬سفر‭ ‬برای‭ ‬تداوی‭ ‬به‭ ‬بیرون‭ ‬از‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬نیافت‭. ‬در‭ ‬دههٔ‭ ‬۸۰‭ ‬م‭. ‬صرف‭ ‬یکبار‭ ‬اجازهٔ‭ ‬اشتراک‭ ‬در‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬کنفرانسهای‭ ‬علمی‭ ‬شهر‭ ‬دهلی‭ ‬را‭ ‬دریافت‭ ‬کرد،‭ ‬گرچه‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬کودتای‭ ‬ثور‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬عضویت‭ ‬در‭ ‬انجمن‭ ‬ساینسدانهای‭ ‬جهان،‭ ‬در‭ ‬کنفرانس‭ ‬های‭ ‬علمی‭ ‬به‭ ‬کشور‭ ‬های‭ ‬مختلف‭ ‬جهان‭ ‬سفر‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬افغانستان‭ ‬نمایندگی‭ ‬می‌کرد‭. ‬آنگاهی‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬تداوی‭ ‬پسر‭ ‬بیمارش‭ ‬در‭ ‬۱۹۸۶‭ ‬به‭ ‬شکل‭ ‬معیت‭ ‬به‭ ‬هنگری‭ ‬رفت،‭ ‬در‭ ‬فرودگاه‭ ‬بوداپست‭ ‬اسناد‭ ‬سفرش‭ ‬از‭ ‬جانب‭ ‬نمایندهٔ‭ ‬سفارتخانهٔ‭ ‬دولت‭ ‬افغانستان‭ ‬قید‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬استاد‭ ‬که‭ ‬نیت‭ ‬فرار‭ ‬از‭ ‬افغانستان‭ ‬را‭ ‬نداشت،‭ ‬بدون‭ ‬اندک‭ ‬تأمل‭ ‬برای‭ ‬تداوی‭ ‬بیماری‭ ‬خود،‭ ‬به‭ ‬وطن‭ ‬برگشت‭. ‬استاد‭ ‬با‭ ‬وجود‭ ‬پژوهش‭ ‬های‭ ‬علمی،‭ ‬نگارش‭ ‬در‭ ‬عرصهٔ‭ ‬ریاضیات‭ ‬و‭ ‬معرفی‭ ‬ریاضیات‭ ‬مدرن‭ ‬به‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬خدمات‭ ‬ارزنده‭ ‬و‭ ‬شایسته‭ ‬اش،‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬عدم‭ ‬پذیرش‭ ‬عضویت‭ ‬ح‭. ‬د‭. ‬خ‭. ‬ا‭. ‬در‭ ‬رتبهٔ‭ ‬‮«‬پوهنمل‮»‬‭ ‬باقی‭ ‬ماند‭ ‬و‭ ‬کدر‭ ‬علمی‭ ‬اش‭ ‬ارتقا‭ ‬نیافت‭.‬»

هرگاه‭ ‬سوابق‭ ‬تحصیلی،‭ ‬ابتکارات‭ ‬علمی‭ ‬و‭ ‬دست‭ ‬آورد‭ ‬های‭ ‬حیاتی‭ ‬استاد‭ ‬نادری‭ ‬مرور‭ ‬گردد،‭ ‬بی‭ ‬تأمل‭ ‬دیده‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬عناوین‭ ‬و‭ ‬اوصاف‭ ‬ذکر‭ ‬شدهٔ‭ ‬همین‭ ‬خاطره‭ ‬نامه‭ ‬به‭ ‬موقف‭ ‬ایشان‭ ‬صدق‭ ‬می‌کند؛

یعنی‭ ‬عالمی‭ ‬بود‭ ‬با‭ ‬تطبیق‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬عمل
تولد‭: ‬۱۹۳۵م‭. ‬قریهٔ‭ ‬بهلول‭ ‬ولایت‭ ‬غزنی
‭- ‬ تکمیل‭ ‬ابتدائیه ‬۱۹۴۹
‭- ‬تکمیل‭ ‬لیسهٔ‭ ‬دارالمعلمین‭ ‬کابل ۱۹۵۵
‭- ‬ ‬تحصیل‭ ‬در‭ ‬دانشکدهٔ‭ ‬ساینس‭ ‬دانشگاه‭ ‬کابل‬۱۹۵۵‭-‬۱۹۵۶
‭- ‬تکمیل‭ ‬لیسانس‭ ‬در‭ ‬فزیک‭ ‬و‭ ‬ریاضی‭ ‬دانشگاه‭ ‬امریکایی‭ ‬بیروت ۱۹۶۰
‭- ‬تکمیل‭ ‬لیسانس‭ ‬در‭ ‬انجنیری‭ ‬برق‭ ‬دانشگاه‭ ‬امریکایی‭ ‬بیروت‭‬۱۹۶۱
‭- ‬تکمیل‭ ‬دیپلوم‭ ‬ماستری‭ ‬در‭ ‬ریاضی‭ ‬و‭ ‬فراغت‭ ‬از‭ ‬Western Washington State College‭: ‬۱۹۷۲
‭- ‬تکمیل‭ ‬تحقیقات‭ ‬علمی‭ (‬سیر‭ ‬تاریخی‭ ‬علم‭ ‬ریاضی‭ ‬از‭ ‬تمدن‭ ‬یونان‭ ‬قدیم‭ ‬بدینسو ‬۱۹۷۴،‭ ‬تیریست‭ ‬ایتالیا
‭- ‬ تکمیل‭ ‬نقد‭ ‬بر‭ ‬هندسهٔ‭ ‬تحویلیه‭ ‬مستوی‭ ‬اقلیدیسی ‬۱۹۷۴،‭ ‬تیریست‭ ‬ایتالیا‭ ‬
‭- ‬تدریس‭ ‬مضامین‭ ‬ریاضی‭ ‬در‭ ‬دانشکده‭ ‬های‭ ‬دانشگاه‭ ‬کابل‭ ‬طی‭ ‬سالهای‭ ‬۱۹۶۳‭ – ‬۱۹۷۴
‭- ‬مدیریت‭ ‬و‭ ‬ادارهٔ‭ ‬‮«‬مرکز‭ ‬ساینس‭ ‬معارف‮»‬‭ ‬افغانستان۱۹۷۴‭-‬۱۹۷۸
‭- ‬مؤسس،‭ ‬گرداننده‭ ‬و‭ ‬آموزگار‭ ‬کورسهای‭ ‬خصوص‭ ‬‮«‬فهام‮»‬‭ ‬و‭ ‬‮«‬رادیو‭ ‬الکترونیکس‮»‬،‭ ‬کابل،‭ ‬۱۹۷۵‭-‬۱۹۷۷
‭- ‬آمر‭ ‬دیپارتمنت‭ ‬ریاضی‭ ‬و‭ ‬فزیک‭ ‬و‭ ‬عضو‭ ‬فعال‭ ‬علمی‭ ‬و‭ ‬مسلکی‭ ‬تألیف‭ ‬و‭ ‬ترجمهٔ‭ ‬وزارت‭ ‬تعلیم‭ ‬و‭ ‬تربیه‭: ‬۱۹۷۹‭-‬۱۹۹۰
‭- ‬نوآوری‭ ‬و‭ ‬ابتکارات‭ ‬در‭ ‬ساختن‭ ‬تجهیزات‭ ‬برقی‭ ‬منزل‭ ‬خویش‭ ‬و‭ ‬دوستانش‭ ‬برای‭ ‬ایجاد‭ ‬سهولت‭ ‬بیشتر
‬نگارش‭ ‬چشمدید‭ ‬هایش‭ ‬به‭ ‬گونهٔ‭ ‬خاطره‭ ‬از‭ ‬سالهای‭ ‬دههٔ‭ ‬هشتاد‭ ‬و‭ ‬طبع‭ ‬آزمایی‭ ‬در‭ ‬سرایش‭ ‬شعر‭ ‬که‭ ‬سروده‭ ‬هایش‭ ‬در‭ ‬مجموعهٔ‭ ‬‮«‬طناب‭ ‬نور‮»‬‭ ‬و‭ ‬گزینهٔ‭ ‬‮«‬آیینه‮»‬‭ ‬به‭ ‬چاپ‭ ‬رسیده‭ ‬اند‭.‬
– ‬پاک‌نفسی‭ ‬در‭ ‬وظایف،‭ ‬راستگویی‭ ‬و‭ ‬صراحت‭ ‬در‭ ‬گفتار،‭ ‬متانت‭ ‬و‭ ‬جوانمردی‭ ‬در‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬جامعه

بر‭ ‬من‭ ‬مهربان‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬ارادتمند‭ ‬و‭ ‬هواخواه‭ ‬او‭ ‬بودم‭.‬

استاد‭ ‬نادری‭ ‬در‭ ‬زندگی‭ ‬به‭ ‬سرعت‭ ‬می‌آموخت،‭ ‬به‭ ‬سرعت‭ ‬عملی‭ ‬می‌کرد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬سرعت‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬جهان‭ ‬رفت‭.‬

دوستانش‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬خودم‭ ‬در‭ ‬اندوه‭ ‬فراقش‭ ‬نشستیم‭ ‬ولی‭ ‬خاطرات‭ ‬به‭ ‬جا‭ ‬مانده‭ ‬اش‭ ‬بزرگ‭ ‬اند‭ ‬و‭ ‬افتخاراتش‭ ‬انبوه
دانشمند‭ ‬متخصص،‭ ‬آموزگار‭ ‬کارساز‭  ‬و‭ ‬شخصیت‭ ‬پاکباز
روحش‭ ‬شاد‭ ‬و‭ ‬یادش‭ ‬دایما‭ ‬باد

با‭ ‬تمنیات‭ ‬نیک‭ ‬به‭ ‬همسر‭ ‬و‭ ‬همسنگر‭ ‬گرامی‭ ‬استاد،‭ ‬فرزندان‭ ‬فرهیخته‭ ‬و‭ ‬خانوادهٔ‭ ‬فرهنگی‭ ‬نادری‭ ‬بزرگ


سید‭ ‬عبدالحمید ‬غضنفر
Hamid S‭. ‬Ghazanfar M‭. ‬S‭. ‬M‭. ‬E‭.‬
Former Professor of Engineering
Temple University‭ & ‬UNL IN U‭. ‬S‭. ‬A‭. ‬and Kabul University

پیوست هایی ‬در‭ ‬این‭ ‬پیوند‭:‬

https‭://‬farasu.net‭/?‬p=345

http‭://‬www.shahmama.com/m-aman-naderi

https‭://‬www.facebook.com/aman.naderi1934.1990

https‭://‬www.ictp.it/research/math/contact-us.aspx


منتشر شده

در

, , ,

توسط

برچسب‌ها:

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *